Het hellend dak

Waarop moet men letten bij herstelling en isolatie van een dak?

Waartoe dient een onderdak ?

Waartoe dienen panlatten en tengellatten ?

Moet men de dakpannen verwijderen?

Wat is een dampscherm ?

Wat ie een dampremmer ?

Isoleren ?

 

In de tijd dat onze oude Brusselse huizen gebouwd werden, werd de zolder niet als een bewoonbare plaats beschouwd.

De water- en luchtdichtheid was niet absoluut. Nochtans verzekerde de overvloedige ventilatie een snelle droging van de delen van het daktimmerwerk die af en toe vochtig werden. Het ging dus om daken die technisch gezien zeer gaaf waren. Getuige hiervan is hun levensduur, want vele daken van dit type zijn tot op heden nog niet vervangen.

Het bewonen van de zolderrruimten en de elementaire energiebezuinigingsmaatregelen vereisen vandaag een geïsoleerd dak, dat perfect ondoordringbaar is. Maar het isoleren van een dak moet met de nodige zorg worden uitgevoerd:

- vermits het dak niet meer geventileerd wordt, kan elke insijpeling beschadiging en verrotting meebrengen – ook van het daktimmerwerk ;
- de onoordeelkundige plaatsing van isolatie kan condensatie veroorzaken in het dak, wat eveneens schade kan veroorzaken ;
- als het dak “verpakt” is in het isolatiemateriaal, is het probleem niet onmiddellijk zichtbaar.

 

Waarop moet men letten bij herstelling en isolatie van een dak?

Men moet erop letten dat:

- het dak gecontroleerd wordt en preventief behandeld wordt tegen iedere aantasting door zwammen (huiszwam), schimmels of insektenlarven

- verscheidene elementen voorzien zijn, op de goede plaats en op de juiste manier aangebracht: behalve de dakbedekking met pannen (in gebakken aarde of beton) of met leien samen met hun aanhechtingslatten, zijn ook nog de tengellatten, het onderdak, het isolatiemateriaal en het dampscherm onontbeerlijk.

- de dakdetails op de juiste manier worden uitgevoerd: kroonlijsten, slabben en tegenslabben, schouwaansluitingen, dakvensters en dakvlakramen, randen,... Over het algemeen komen daar de doorsijpelingen voor.

Waartoe dient een onderdak ?

Het onderdak wordt rechtstreeks vastgemaakt op de kepers van het daktimmerwerk. Het verzekert een volledige ondoordringbaarheid voor stof en voor doorsijpelend water: de regen of de sneeuw die door de wind onder de pannen wordt geblazen, wordt tegengehouden door het onderdak, om zo af te vloeien naar de kroonlijst.

Het onderdak moet evenwel doorlaatbaar blijven voor de waterdamp die van binnenuit komt, om elk condensatieprobleem te vermijden.

Er bestaan verschillende soorten materialen die voor dit doel zijn ontworpen. Het W.T.C.B. beveelt het gebruik van stijve, capillaire en dampdoorlatende onderdaken aan, die
- door hun stijfheid, elk contact tussen het onderdak en de onderzijde van de pannen, evenals het optillen van het onderdak ten gevolge van de wind, voorkomen
- door hun cappillariteit, in geval van condensatie aan de binnenzijde van het onderdak, druppelvorming voorkomen.

De platen die aan deze eisen beantwoorden zijn:
- in vezelcement
- in houtvezels (eventueel geïmpregneerd met natuurlijke bitumen)
- in gewapende houtcementwol

Waartoe dienen panlatten en tengellatten ?

De tengellatten worden op het onderdak geplaatst en in de kepers vastgenageld (waarboven ze zich opstapelen): het onderdak wordt dus tussen de tengellatten en de kepers "geklemd". De tengellatten laten toe de aanhechtingslatten van de dakpannen op te hogen, zodat deze niet rechtstreeks het onderdak raken en dus het vrije stromen van water op het onderdak, tot in de kroonlijst, niet tegenhouden. Deze ophoging laat eveneens een juiste ventilatie toe van het ondervlak van de dakpannen, wat hen een langere levensduur verzekert.

Zoals de panlatten, bestaan de tengellatten uit hout dat bij voorkeur behandeld werd tegen elke aantasting door zwammen, schimmels of insektenlarven. Hun dikte moet tussen de 1,5 en 2,6 cm liggen.

Moet men de dakpannen verwijderen?

Voor de plaatsing van het onderdak en de tengellatten is de verwijdering van de bestaande dakpannen onvermijdelijk.

Wat is een dampscherm ?

Het dampscherm is onmisbaar bij de toepassing van isolatie, want het moet het optreden van inwendige condensatie in de isolatie verhinderen.
Het dampscherm moet steeds tegen het isolatiemateriaal worden geplaatst, aan de warme kant van het dak, dus aan de binnenkant. Als het elders geplaatst wordt, neemt het risico op condensatie eerder toe dan af!

Bepaalde isolatiematerialen zoals polyurethaan of geëxtrudeerd polystyreen hebben een goede dampdichtheid. Niettemin, door de aanwezigheid van voegen – die zelden dicht zijn – is het aan te raden een dampscherm te plaatsen, onafhankelijk van het type isolatie.

Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf heeft de bestaande dampschermen in twee klassen gerangschikt volgens hun stijgende efficiëntie (om de waterdamp tegen te houden). Men onderscheidt:
klasse E1 :
• alu-kraftpapier
• alu-gipskarton met dichte voegen
klasse E2 :
• PE-folies (met een minium dikte van 0,1mm) geplaatst met dichte voegen.
Het type dampscherm dat gebruikt moet worden hangt af van het soort van gebouw en de vochtproductie, evenals van de gebruikte materialen.

Wat is een dampremmer ?

Het dampscherm is zelden 100% luchtdicht. Oorzaken: een bevestiging aan de muur of van de onderdelen van het scherm zelf die, nauwelijks of niet zichtbaar, gebrekkig zijn of nog, kleine scheurtjes die "damplekken" kunnen veroorzaken. Daarom raden sommige specialisten, en met name die op het vlak van duurzaam bouwen, eerder het gebruik van dampremmers aan om zo dergelijke "lekken" te voorkomen.

Isoleren ?

Sinds 2000 legt een thermisch reglement in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest isolatienormen op voor nieuwe en gerenoveerde gebouwen: men spreekt van de “K55”. Dit reglement verplicht de plaatsing van isolatie met een minimale dikte bij de herstelling van een dak waarbij een stedenbouwkundige vergunning vereist is. (vb bij gebruik van minerale wol zal men minstens 10 à 12 cm isolatiemateriaal moeten voorzien)

Bij het plaatsen van het isolatiemateriaal moet speciale aandacht besteed worden aan de voegen en de aansluitingen. Deze moeten aaneensluitend en gesloten zijn, zonder vrije ruimte. Bepaalde materialen zijn makkelijker te plaatsen dan andere, sommige technieken zijn eenvoudiger in gebruik. Informeer u.

Het is aan te bevelen geen vrije ruimte te laten tussen het onderdak en het isolatiemateriaal en te isoleren tussen de kepers en eventueel onder de kepers.
Er zijn ontelbare isolatiematerialen op de markt. Vergelijk hun prestaties, maar hoed u voor materialen met een slecht brandgedrag of materialen met een zekere toxiciteit.

Als u uw zolder niet gaat inrichten, geef er dan de voorkeur aan om de vloer te isoleren. In dat geval kunt u voor uw dak afzien van de verwijdering van de pannen, de plaatsing van een onderdak,… en van het bijhorende prijskaartje.