Groendaken, hoe werkt het?

 

1. De elementen die het groendak samenstellen

 

CSTC, NIT 229

 

• De draagstructuur

Men kan bedenken een extensief groendak op elk soort gebouw in beton, staal of hout te plaatsen. Het gewicht van de installatie is 90kg/m2 bij waterverzadiging, maar met een leger densiteit planten kan men redden met 60,40 of 30kg/m2.
Het dak mag plat of hellend zijn met maximum 35°, het is eveneens aangeraden terrassen te bouwen met een helling van 2% zodoende de afwatering van regenwater te bevorderen en zo de dikte van de drainerende laag te beperken en dus het gewicht van de installatie.
Het is aangeraden een architect te raadplegen (die zich kan bijstaan door een ingenieur- raadgever omtrent weerstand en stabiliteitsproblemen van de grondlaag) en door een aannemer in dichtheidswerekn zodoende de kwaliteit van de dichtheid na te kijken en te controleren of het gebouw bekwaam is om het gekozen systeem te dragen.

• De isolatie

Als het dak niet geïsoleerd is, is het imperatief deze te isoleren vooraleer de verschillende lagen die het groendak samenstellen te installeren. Het is aangeraden het type warmdak te kiezen, dit wil zeggen dat de isolatie zich op de grondlaag bevindt en onder de dichting. (dragende structuur+dampscherm+isolatie+dichtheid). De minimale aangeraden dikte voor de isolatie van het dak is 14cm. De isolatie moet een drukweerstand bezitten aangepast aan de permanente last van het dak vooral in geval van intensieve groendaken.
Voor een extensieve beplanting zal materialen gebruikt worden met een drukvastheidsklasse P3 of P4, voor een intensieve beplanting zal een materiaal gebruikt worden met drukvastheidsklasse P4.

 

• De dichtheid

Het dak moet zeer dicht zijn alvorens er vegetatie op te leggen, de membranen die het meest tegengekomen worden voor platte daken zijn bitumineuse membranen « roofing », men moet weten dat de bitumineuze membranen geen weerstand bieden tegen wortels, het gebruik van chemische hulpmiddelen kan hun deze weerstand verlenen. De weerstand tegen wortels kan ook vermeerder worden als men de laag verdubbeld of als men een wortel bestendig bescherming plaatst zoals bijvoorbeeld, een polyethyleenlaag van minimum 0,4mm dikte.

Het groendak vertoont het nadeel dat het in geval van lek, de dichtheid niet toegankeleijk is, het grootste zorg moet dus gedragen worden aan de realisatie hiervan. Er bestaat eveneens een risico op perforatie van de dichtheid door de te grote ontwikkeling van wortels. De synthetische membranen hebben een beter weerstand tegen wortels op voorwaarde dat de bedekkingen homogeen zijn, men raad dus aan EPDM te gebruiken (synthetisch rubber) die goed weerstand biedt tegen wortels, die een belangerijke elasticiteit vertoont en soepel blijft bij zeer lage temperaturen.
Het is eveneens belangerijk dat de dichtheidsmembraan en de isolatie goed bevestigd worden om te weerstaan aan wind en de minimale helling van de bovenste oppervlakte van de dichtheid zal minimum 1,5% zijn zodoende de snelle afvoer van water te verzekeren.

• De draineer- en filtratielaag

Een polyethyleen honingraat draineermembraan creeërt een drainageruimte van +/-10mm hoogte en leidt het regenwater naar de draineerbuis van het dak of naar de dakgoten. Opdat deze membraan niet door het substraat gehinderd wordt, zet men een filter (niet geweven geotextiel) die de afdichting van de drainagelaag door deeltjes van het substraat vermijdt. Deze filter houdt de deeltjes tegen en laat het water doorstromen, hij absorbeert eveneens water teneinde een vochtig omgeving te creëren voor de wortels van de planten. Als de wortels belangerijk zijn, zal een ander anti-wortels geotextiel geplaatst moeten worden.

• Het groeisubstraat

De kwaliteit van het substraat is heel belangerijk, het moet licht zijn, compactieweerstand bieden en ook water tegen houden. Haar samenstelling bestaat meestal uit plantaardig compost van bladeren of schorsen gemengd met lichte en absorberende steenaggregaten (3 tot 12 mm) zoals volkanische stenen, geexpanseerd klei, puimsteen,...
Het substraat laat de bevestiging van planten toe, het stockage van water en moet verbeterd worden door toevoegen van minerale en organische oligoelementen, allen nodig voor de overleving van de planten en die de overbrenging van al deze elementen verzekert.
Voor een intensief groendak, dient de grond van de tuin als basis aan het substraat en moet verbeterd worden door toevoeg van organische elementen, minerale elementen en chemische elementen, in dat geval zal een substraat bekomen worden van +/- 30cm.
Voor een extensief groendak is het aangeraden, teneinde vooral substraten te kiezen samengesteld uit minerale elementen teneinde de ontwikkeling van de bepanntingen te beperken.

• De beplanting

Meestal zal de beplanting onder kruid of struikgewas zijn, zij moet in functie van het klimaat, de bezonning, de dakhelling gekozen worden. Het is aangeraden hardnekkige en inheemse planten te bevoorrechten die zeer goed bestand zijn tegen extreme temperaturen en die zich gemakkelijk ontwikkelen om te bodem te bedekken.

Er bestaat 3 soorten beplantingen:

-De intensieve uitgewerkte vegetatie : daktuin
-De intensieve weinig uitgewerkte vegetatie: licht daktuin
-De extensieve vegetatie

1) De daktuin of intensief dak

Voor deze soort dak, moet een voldoende dikte van het substraat voorzien worden, men beveelt minimum 25cm. Deze impliceert een hoge permanente belasting (400kg/m2) en is dus in rekening t houden bij de ontwerpfase van het gebouw en de berekening van de structuur.
De keuze van de planten is quasi onbeperkt, gras, lage planten, struiken, deze panoplie biedt de mogelijkheid tot het creeëren van zeer aantrekkelijke ruimtes.
Het soort gebruikte planten: loofbomen, de klimplanten, naaldbomen, planten in bosjes of met knollen, zomerbloemen, grasplanten.

2) De lichte daktuin of weinig uitgewerkte vegetatie

Deze soort dak heeft een beperkte substraatdikte teneinde het gewicht van het dak te beperken, alle soorten planten zijn aanvaard behalve de bomen en struiken van te grote maat.
In dit geval kan de uitvoering bij renovatie overwegen worden, de dakhelling mag inbegrepen zijn tussen 1 en 30°.

3) De beplante dak of extensieve dak

De vegetatie is er extensief, men vindt er planten van het type mos, sedum, hardnekkige planten (gedurende jaren en zijn zeer weerstandbiedend).
Het substraat is heel fijn (enkele tientallen millimeters) en vraagt geen water of bemesting toevoer. Zijn gewicht is 60kg/m2 gemiddeld en kan geïntegreerd worden in geval van een renovatie.
Het soort gebruikte planten: de lichens en de algen, de mossen, succulenten, grasplanten en aromatische planten.
Deze planten verdagen de droogte en de kou, hun standhoudende bladeren wisselen van kleur volgens de seizoenen. Teneinde een goed micro-biotoop te creeren kies voor verschillende aromatische planten zoals bieslook, de krokus, sneeuwklokje,...

 

Eigenschappen	Daktuin intensief	Licht daktuin intensief weinig uitgewerkt	Beplante dak extensive
Dikte boven de dichtheid	≥ 0,25m	tussen 0,10 en 0,25m	≤ 0,1m
Eigengewicht van verzadigd groendak	≥ 400kg/m2	tussen100 en 400 kg/m2	tussen 30 en 100 kg/m2
Toegankelijkheid	Ja	Ja	Neen, behalve speciale aanleg
Helling van de grondlaag	van 1 tot 6°	van 1 tot 30°	van 1 tot 35°
Onderhoud	belangrijk	gematigd	weinig
- Uitvoering bij renovatie - Uitvoering bij nieuwbouw	Onmogelijk Voorafgaandelijke studie	Soms Voorafgaandelijke studie	Ja Ja

Vergelijkende tabel van de verschillende soorten groendaken

 

	Toiture intensive	Toiture extensive
Voordelen	- Grote verscheidenheid in planten en biodiversiteit - Goede isolatiewaarden - Toegankelijk en biedt verscheidene functies - Energetische doeltreffenheid en vertraging regenwater - Lange levensduur van de dichtheidsmembraan	- Licht - Weinig onderhoud en duurzaam - Geen belangerijke technsiche studie - Niet kostelijk - Goed integreerbaar bij renovatiewerken
Nadelen	- Grote last op het dak - Noodzaakt irrigatie en drainage systemen - Grote onderhoudkosten - Belangerijke technische expertise	- Terughouding water beperkter - Plantkeuze beperkter - Zelden toegankelijk - Niet zeer aantrekkelijk in de winter

Voordelen en nadelen van de verschillende soorten groendaken

 

 

Schematische voorstelling van de verschillende soorten groendaken, CSTC NIT 229

 

 

→Het is belangerijk zich te verzekeren dat het groendak niet zal optillen bij sterke wind, op plaatsen waar de substraat laag smaller is (bijvoorbeeld op hoeken en kanten) men moet een bijkomende lastage voorzien door het plaatsen bijvoorbeeld van grind.
In het geval van tuindaken, vraagt de aanwezigheid van bomen een speciale verankering (wapeningsnet), in de meeste gevallen is de kabeltechniek het meest efficiënt. (zie snede hieronder)

 

	1.zwaar betonplaat 2.kabel 3.dichtheidsopheffing 4.verankering aan het gebouw
Voorbeeld verankering boom , CSTC NIT 229

 

 

2) De zich te stellen vragen in geval van een renovatie

→ Kan de draagstructuur de permantente lasten van het groendak overnemen?
→ Is de dichtheid nog van goede kwaliteit?
→ Is de dakhelling aangepast?
→ Is de isolatie voldoende en zal ze weerstaan aan de mechanische sollicitaties?

 

3) Welke zijn de financiele steunen voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?

 

• Energiepremie in Brussels Hoofdstelijk Gewest :

- Extensief groendak : 7,5€/m2 geïsoleerd oppervlakte met een minimum van 10m2 en een maximum van 100m2 per woning.
- Intensief groendak: 15€/m2 geïsoleerd oppervlakte met een minimum van 10m2 en een maximum van 100m2 per woning.

De na te volgen technische condities zijn:
→ het dak moet geïsoleerd zijn en het warmteweerstandscoëfficient R≥ 3 m2.K/W
→ de dakhelling moet maximum 30° bedragen
→ De componenten van het groendak: een dichtheidslaag, een worstebestendig membraan (als de dichtheid geen weerstand biedt tegen wortels),

een drainerende laag, een waterhoudende laag, een filtrerende laag, een substraatlaag, een verankeringslaag indien nodig en beplating.
→ Een intensief groendak moet een dikte van 20 tot 40cm hebben en een gewicht van 250 tot 600kg/m2
→ Een extensief groendak moet een dikte van 4 tot 12cm hebben en een gewicht van 10 tot 120kg/m2
→ De aanvrager van de premie draagt de verantwoordelijkheid zich te informeren dat de draagstructuur bekwaam

is de overlasten te dragen en verplicht zich ertoe het dak goed te onderhouden.

• Bijkomende gemeente premies:

Premie toegekend door de gemeentes Anderlecht, Etterbeek, Evere, Elsene en Ukkel

- Evere :  Intensieve groendak→ 15€/m2
               Extensieve groendak → 7,5€/m2
Met een maximum van 100m2 dak en de aanvrager aanvaard  het bezoek van een agent van het gemeentelijk administratie.

- Anderlecht : Zelfde condities als Evere

- Ukkel : Geen premie voor het moment

 

Enkele gespecialiseerde bedrijven :

 

 - Tecmat S.A , www.tecmat.be

    Tel : 04/2390700

     

 - Meuleman S.A , www.toit-plat.com

    Tel : 069/214166

 - Imperbel S.A , www.derbigum.be

    Tel : 02/3348700

 - La ferme "Nos Pilifs" ASBL, entreprise de travail adapté; www.fermenospilifs.be

    Tel : 02/2621106

 

 

Bronnen :

- CSTC, NIT 229
- www.cebq.org/documents/Lignesdirectricesdeconceptiondetoitsverts
- www.tecmat.com
- www.ibgebim.be
- communes d’Evere, Anderlecht et Uccle