Ventilatie van de woning volgens de belgische norm NBN D50-001
> Introductie
> Condesatieproblemen en schimmel als oorzaak van gebrek aan ventilatie van de woning
> Basisventilatie
> Intensieve ventilatie
> De afzuigkap
> Kelders en zolders
> Besluit
1. Introductie
De ventilatie laat toe de waterdamp die geproduceert wordt in een woning efficient te verwijderen. Een intensieve ventilatie, door het openen van ramen gedurende enkele minuten, laat niet toe op een duurzame manier het vochtgehalte te verminderne.
Korrect ventileren noodzaakt het gebruik van een ventilatiesysteem die toelaat een gematigde maar permanente ventilatie van de woning te realiseren.
De bewoners produceren een groot aantal hoeveelheid waterdamp : 0,9 tot 1,25kg waterdamp per dag en per persoon !
Bovendien voegen de huishoudelijke activiteiten hier enkele kg bij :
- Koken van een gerecht voor 4 personen :
→ op elektriciteit : 1 tot 2 kg per dag
→ op gas : 2 tot 3 kg per dag
- Hygiëne : 0,2 tot 0,5 kg per dag en per persoon
- De was drogen : 1,25 tot 2,5 kg per dag
Al deze vocht moet afgevoerd worden zodanig het geen schade aan het gebouw alsmede aan de gezondheid van de personnen kan veroorzaken! |
Ventileren laat dus toe :
- Waterdamp af te voeren
- Geuren af te voeren
- Toevoer van oxydatielucht voor apparaten met open verbrandingscyclus (zoals gasfornuis,...)
- Toevoer van zuurstof voor de bewoners
Vandaag, worden de meeste woningen geventileerd door natuurlijk infiltratie door de dichtheidsgebrekken langs spleten en barsten, deze ongecontroleerde ventilatie heeft belangerijke energieverliezen tot gevolg.
Bovedien, is het ventilatiedebiet door een open raam 15 tot 30 keer hoger dan de nodige debiet voor het garanderen van een goede luchtkwaliteit.
Een optimale ventilatie nodigt dus een goede luchtdichtheid van de woning evenals een ventilatiesysteem.
De belgische norm NBN D50-001 eist dat de verschillende lokalen van een woning moeten geventileerd kunnen worden op een comfortabele manier zonder een groter risico op inbraak tot gevolg te hebben.
2. Condensatieproblemen en schimmels als oorzaak van gebrek aan ventilatie van de woning
De gebouwen worden meer en meer geïsoleerd en hierdoor veschijnen problemen in verband met schimmelverschijning en condensatie.
Het plaatsen van een dubbele beglazing brengt in vele gevallen condensatieproblemen op de muren omdat ze kouder zijn dan de beglazing.
De isolatie van de buitenwanden brengt eveneens problemen gebonden aan het ontstaan van thermische koude bruggen.
Zodoende deze problemen te vermijden is het belangerijk via de buitenkant te isoleren en dit te combineren met een ventilatiesysteem.
Condensatie verschijnt wanneer de relatieve vochtigheid (verzadigingsgraad van lucht in waterdamp) in de buurt van een oppervlakte 100% bedraagt.
De waterdamp in de lucht condenseert en de oppervlakte wordt vochtig door vorming van druppels.
Deze condensatie verschijnt aan koudebruggen, de vlekken bevinden zivh in de hoeken en in slecht geventileerde zones. De condensatie gaat vaak gepaard met schimmels!
De schimmels verschijnen steeds vooraleer de relatieve vochtigheid 100% bereikt.
Het zijn soorten aanwezig in de lucht, hun verbreiding vindt plaats door sporen getransporteerd door de lucht.
Deze sporen ontkiemen als de condities gunstig zijn :
- Zuurstof toevoer voldoende
- Stabiele temperatuur (tussen 5 en 25°C)
- Aangepast substraat (cellulose, hout, suikers, vetten,…)
- Voldoende vochtigheid |
Het belangerijkste is de aanpak van de bron van de vochtproductie. De oorzaken zijn veelvuldig :
- De gebruikers en hun activiteiten
- Waterinfiltraties, vooral als de gevel blootgesteld is aan slagregen, wordt het water door capilariteit opgenzogen in de poriën van het materiaal of door de spleten.
De vlekken hebben een ronde vorm, de binnebespleistering verrot, het waterdebiet is te groot voor het vormen van schimmels.
- Opwaartse vochtigheid, ontstaat door de druk van de grondwater of de capilaire zuiging van de grondvochtigheid
-Bouwvocht in de constructie, het gebouw moet voldoende verwarmt worden en geventileerd gedurende een periode na indienststelling.
Hoe deze condensatie en schimmelproblemen vermijden?
- Hoge oppervlakte temperaturen van de wanden
Hiervoor moet een isolatie gerealiseerd worden zonder koudebruggen, dus is isolatie via de buitenkant de ideale oplossing maar deze oplossing is kostelijk.
Men moet de woning verwarmen, noteer dat in de hoeken de uitwisseling minder is.
Vermijd kasten te plaatsen tegen koude wanden!
- Verminderen van de vochtigheidsgraad binnen
Hiervoor moet men de productie van waterdamp verminderen :
- Snelle afvoer van het vocht naar buiten (afzuigkap, ventilatie na een douche,…)
- Vermijd wasgoed te drogen in lokalen zonder ventilatie
- Pannen dekken tijdens het koken van voedingsmiddelen
- Gebruik geen luchtbevochtigers
- Oppassen voor huisplanten, sommige produceren veel waterdamp
- Vermijd verwarmingstoestellen zonder extractie naar buiten
- Infiltratie problemen en opwaarts vochtigheidsproblemen die veel vocht met zich meebrengen oplossen.
Men moet ventileren , een intensieve ventilatie van enkele minuten is niet voldoende, een gematigde continue ventilatie is noodzakelijk!
3. Basisventilatie
De principes van een basisventilatie :
-Toevoer van verse lucht in de zogenaamde droge lokalen
-Extractie vervuilde lucht in de zogenaamde vochtige lokalen
-Overdracht van lucht van droge lokalen naar de vochtige lokalen via doorstroomopeningen
De toevoer en de afvoer kunnen op natuurlijke wijze of op mechanische wijze plaatsvinden of een combinasie van de twee.
Het nominaal ventilatiedebiet is 3,6m3 per uur en per m2 vloeroppervlakte.
Te onthouden regel :
1 opening van 10cm2 komt overeen met een debiet van 3,6m3/u voor een drukverschil van 2 Pa.
Als er meerdere doorstroomopeningen zijn in eenzelfde lokaal, worden de eisen toegepast aan de som van de openingen.
Eisen (voor een drukverschil van 2 Pa) :
-keuken : 50m3/u --> 140cm2
-leefruimte, kamers, WC, badkamer: 25m3/u --> 70cm2
Een beetje woordenschat (volgens norm NBN D50-001) :
- Natuurlijk luchttoevoer :
Ingebouwd in buitenwanden of ramen of buitendeuren, met regelbare openingen (manueel of automatisch) op coninue manier via minimum 3 tussenstanden tussen open en gesloten.
- Mechanische afvoer :
De mechanische lucht afvoeropeningen zijn verbonden door kanalen aan de ventilator, ze zijn vervaardigd zodanig dat ze één keer en voor goed geregeld kunnen worden door de installateur zodoende de geeiste extractiedebieten te garanderen.
De afgevoerde lucht worden buiten verworpen via een afzetmogelijkheid in de voorgevel of in het dak zonder de buren te hinderen.
- Natuurlijke afvoer :
De natuurlijke afvoeropeningen zijn verbonden aan vertikale kanalen die in het dak uitmonden.
Deze opening moet manueel of automatisch kunnen geregeld worden ( 3 tussenstanden tussen open en gesloten).
De luchtsnelheid in deze kanalen moet minder zijn dan 1m/s wat 10cm2 benodigd voor een debiet van 3,6m3/u.
Voor de keuken, de badkamer, moet een extractiekanaal voorzien zijn van 140cm2. Voor de WC van 70cm2.
De uitlijning moet zo vertikaal mogelijk zijn zodoende grote lastverliezen te vermijden, er moet best gekozen worden voor stijve kanalen.
Volgens de norm moet de uitmonding in het dak zo dicht mogelijk bij het nok liggen.
De verschillende ventilatie inrichtingen :
| Toevoer/Afvoer |
Naturelle |
Mechanisch |
| Natuurlijk |
Systeem A |
Systeem C |
| Mechanisch |
Systeem B |
Systeem D |
4. Intensieve ventilatie
In sommige omstandigheden (belangerijke toename van de temperatuur in de zomer, rokers, verven,...), voldoen de basisinrichtingen van de ventilatie niet.
De norm eist de aanwezigheid van opengaande ramen en/of buitendeuren in de keuken, de leefruimte en de kamers. De opening moet minstens 0,6m2 tot 0,9m2 bereiken.
Deze intensive ventilatie openingen zijn niet onderworpen aan specifieke eisen inzake anti-inbraak veiligheid.
5. De afzuigkap
De afzuigkap van de keuken maakt geen onderdeel van het basisventilatiesysteem.
Men moet vermijden een te krachtige afzuigkap te kiezen omdat het hoge extractiedebiet tot gevolg de keuken onder druk zal zetten en hierbij de stuiking van de openvervbrandingscyclus apparaten.
Het debiet uitgevoerde lucht door de afzuigkap zal moeten gecompenseerd worden door een equivalente hoeveelheid toevoerlucht, een kanaal met een voldoende diameter (125mm minimum) moet eveneens voorzien worden.
De aangeraden debieten :
-Studio of kleine appartement : 150 tot 200m3/u
-Appartement met gesloten keuken : 300 tot 400m3/u
-Open keuken : 400 tot 500 m3/u
-Keukeneiland : 700 m3/u
Het advies is in mate van mogelijke het gebruiken van luchtdichte apparaten zodoende alle interactie met de afzuigkap te vermijden.
6. Zolders en kelders
Norm met betrekking tot natuurlijke ventilatie :
-Als kleine ramen, een minimale sectie van 140cm2
-Als ventilatierooster 50m3/u
-Als mechanische extractie 25m3/u
Als de zolders of kelders zeer luchtdicht zijn naar buitenlucht toe, dan zijn er geen eisen met betrekking tot ventilatie.
7. Besluit
We gaan meer en meer naar luchtdichte gebouwen, men moet weten dat in deze soorten gebouwen de ventilatie een energieverbruikende post zal worden.
Bij voorbeeld, in een woning (K55), stelt een ventilatie overeenkomstig de huidige norm 20% van de totale verwamingsverbruik.
Natuurlijk in een minder geïsoleerd gebouw vermindert deze proportie maar het energieverbruik voor de verwarming is zeer hoog.
Aanpassen van de debieten volgens de bezettingsgraad van de ruimtes laat ook toe de verbruiken te verminderen.
Vervolgens, zal aandacht besteed moeten worden aan :
→ Een goede thermische isolatie
→ Een goede luchtdichtheid
→ Een ventilatiesysteem type A,C of D |
Zie ook
- Quel système de ventilation choisir?
- Exigences PEB (Performance Energétique des Bâtiments) pour la ventilation des logements
Bronnen :
- NIT 203, NIT 192
- La ventilation des logements, DGTRE
- Condensation et moisissures, DGTRE
- Energie +
